Zit je de hele dag te werken achter je laptop, dan merk je snel wanneer het licht niet klopt. Daarom draait het om goede verlichting: werkplek, raam en lichtbron moeten bij elkaar passen. Een fijne bureaustoel voor thuis helpt je houding, maar bij slecht licht buig je toch naar voren.
Waarom verlichting op je werkplek zo veel uitmaakt
Bij te weinig licht spannen je oogspieren zich de hele dag aan. Dat kan leiden tot vermoeidheid en soms hoofdpijn, zeker als je steeds dichter naar je beeldscherm buigt. Je concentratie zakt en je maakt sneller fouten.
Licht heeft dus invloed op je welzijn en je productiviteit. Toch is het maar één onderdeel van een gezonde werkplek. Kijk daarom ook naar de maximale temperatuur op de werkplek.
Daglicht en de plek van je bureau
Daglicht is het prettigste licht. Het verandert mee met de dag, wat goed is voor je welzijn. Daarnaast geeft een raam uitzicht, zodat je blik af en toe in de verte rust. Zet je bureau daarom op 100 tot 200 cm van het raam.
Plaats je beeldscherm haaks op het raam, zodat het daglicht van opzij binnenvalt. Met het raam voor of achter je krijg je tegenlicht of een weerspiegeling.
Lamellen, vitrage of een rolgordijn verminderen felle zon. Zo houd je natuurlijk licht binnen zonder verblinding. Schuif je je tafel naar het raam, kijk dan meteen hoe hoog een bureau moet zijn.
In huis verschilt het licht sterk tussen verschillende ruimtes. Wordt de kamer ook voor andere dingen gebruikt? Bij een werkplek in de woonkamer is de hoek bij het raam meestal een goede keuze. Een donkere hoek vraagt meer extra verlichting.
De juiste verlichting in drie lagen
Alleen licht van boven kan leiden tot harde schaduwen en een groot verschil in helderheid tussen je beeldscherm en de kamer. Gebruik daarom een combinatie van drie soorten verlichting die elkaar aanvullen.
Algemene verlichting voor de hele ruimte
De basisverlichting verlicht de hele ruimte. Plafondlampen of armaturen met een brede bundel bieden hier een gelijkmatige verlichting. In een werkkamer of thuiskantoor hoeft dit licht niet fel te zijn, als je maar zonder schaduwen door de ruimte loopt.
Functionele verlichting op je werkgebied
Dit licht schijnt rechtstreeks op het deel van je werkblad waar je werkt: je toetsenbord en papieren. Wandlampen met een draaibare kop verlichten dat stuk precies. Het mag iets feller zijn, maar geen fel eiland in een donkere kamer.
Sfeerverlichting voor een rustige werkhoek
Een tafellamp op een kast of plank of een spot die de muren verlicht, verzacht het contrast rond je monitor. Zo voelt je thuiskantoor minder als een kantoor en geeft het ’s avonds een rustige sfeer, net als een leeshoek.
Een goede bureaulamp kiezen
Als je thuis werkt, is de verlichting op je werkblad vaak het belangrijkst. Kies een model met een verstelbare arm en een kop die in elke richting draait. Zo schijnt het licht op je papieren, niet in je gezicht.
Schrijf je met je rechterhand, zet de lamp dan links van je. Zo valt de schaduw van je hand niet op je papier. Houd rekening met ongeveer 40 cm tussen de kop en je werkoppervlak.
Heb je weinig werkruimte, dan is een klemlamp een praktische lichtbron. Die klem je met gemak aan de rand van het blad. Je levert daarbij geen functionaliteit in, wat bijzonder nuttig is op een klein blad.
Heeft je lamp een losse peer, dan kun je die vervangen door een led-peer die in de fitting past. Met dimmen stem je het licht af op je taken, zowel beeldschermwerk als lezen. Vergelijk bij bureaulampen vooral de lengte van de arm en de vorm van de kap. Qua stijl kan het modern of klassiek, met materialen als zwart metaal, koper, goud of glas.
De juiste lichtsterkte voor je werkruimte
De lichtsterkte op je werkblad, ook wel verlichtingssterkte genoemd, meet je in lux. Voor kantoorwerk is 500 lux de gangbare richtwaarde. Die wordt zelden bereikt met alleen plafondverlichting. Voor fijn tekenwerk is nog meer licht nodig. Hoeveel je nodig hebt, is afhankelijk van wat je doet.
Wil je het precies weten? Met een luxmeter of een meetfunctie op je telefoon kun je dat controleren. Te veel verlichting is ook niet goed: het contrast met je monitor wordt dan groot. Stem daarom ook de helderheid van je monitor af op de kamer.
Kleurtemperatuur van je led-lampen
De lichtkleur druk je uit in kelvin en heeft invloed op hoe je je voelt. Hoe lager het getal, hoe warmer en geler het licht. Voor computerwerk is neutraal wit van ongeveer 4000 kelvin geschikt. Dat is helderder dan warm wit en houdt je alert, wat je productiviteit helpt. Warmere verlichting past beter bij ontspannen na je werk.
Met een instelbare kleurtemperatuur kies je per moment wat je wilt. Led-verlichting is efficiënter dan een gloeilamp en beter voor het milieu. Daarnaast heeft ze een lange levensduur en vraagt ze weinig onderhoud. Die efficiëntie merk je ook doordat de lamp nauwelijks warm wordt. Led van lage kwaliteit kan flikkeren, wat je pas na een paar uur merkt. Kies een kleurweergave van 80 of hoger, dan zie je de echte kleur.
Verblinding en schittering op je scherm voorkomen
Schittering ontstaat als een raam of spot weerkaatst in je monitor. Draai je monitor een stukje tot de weerspiegeling weg is.
Laat het licht bij voorkeur via het plafond komen. Indirecte verlichting geeft een rustig beeld zonder harde reflecties. Geef ook aandacht aan de richting van de kap: van opzij is beter dan van achteren. Een mat werkblad helpt reflecties te verminderen.
Werkplekverlichting op kantoor: wat zegt de wet?
Ben je in loondienst bij een bedrijf, dan moet je werkgever zorgen voor voldoende verlichting. De Arbowet zegt dat werknemers veilig en gezond moeten kunnen werken. Vaste getallen komen uit normen en richtlijnen voor werkplekverlichting, waarin per taak staat hoeveel verlichting nodig is, ook voor werkplaatsen. Voor de veiligheid hoort daar noodverlichting bij, die bij stroomuitval blijft branden.
Is je kantoor flexibel ingedeeld, dan moet elke werktafel aan die voorschriften voldoen. Werknemers schuiven dan steeds ergens anders aan, dus de verlichting moet overal kloppen. Ga je verbouwen, plan de kantoorverlichting dan vooraf. Armaturen bepalen ook de sfeer en uitstraling van je interieur: ontwerp en kleur moeten passen bij de inrichting.
Licht en een goede werkhouding
Verlichting werkt het best samen met een goede houding. Stel eerst de hoogte van je stoel en je monitor in en richt daarna pas de lampen. Bij moderne bureaustoelen zie je hoe ver je een stoel kunt verstellen, en een zwarte bureaustoel past bij bijna elke kamer. Welke modellen goed scoren, zie je bij de beste bureaustoelen.
Loop daarna je werkhoek na met de checklist voor je thuiswerkplek. Houd je klachten aan je nek of je zicht, ga dan naar je huisarts of fysiotherapeut.
Veelgestelde vragen
Is een bureaulamp goed voor je ogen?
Ja, als hij goed staat. Gerichte verlichting op je werkblad verkleint het verschil met de rest van de kamer, waardoor je minder hoeft te turen. Zet hem naast het toetsenbord, niet recht voor je.
Hoeveel lumen moet een bureaulamp hebben?
Reken op 400 tot 800 voor computerwerk en papierwerk. Staat de kop hoger of verder weg, dan heb je meer nodig. Handig is een dimbare lamp: daarmee kies je zelf de stand die prettig voelt.
Hoeveel lux heb je nodig op een werkplek?
Voor gewoon kantoorwerk mik je op ongeveer 500. Voor eenvoudig werk, zoals archiveren, is 300 genoeg. Voor tekenwerk of fijne details mag het 750 tot 1000 zijn.
Wat zijn de wettelijke eisen voor verlichting op de werkplek?
De Arbowet vraagt dat werkplekken goed verlicht zijn, zodat werknemers zonder hinder kunnen werken. De precieze vereisten staan in normen en richtlijnen voor binnenverlichting.
Is het verplicht dat een kantoor daglicht heeft?
Een werkplek moet zoveel mogelijk voldoende daglicht krijgen. Een ruimte zonder ramen mag alleen in een uitzonderlijk geval, bijvoorbeeld als het werk niet anders kan. Werken werknemers toch vooral bij kunstlicht, dan helpen sterkere lampen en is het slim om pauzes buiten te nemen.
