Is er een lampje kapot in je plafonnière of inbouwspot? Als thuisklusser doe je die kleine klus in de meeste gevallen zelf. Zet de groep uit in de meterkast, meet na met een spanningzoeker en zet de nieuwe lamp in de fitting.
In dit stappenplan lees je welke soorten fittingen er zijn, hoe je een led-lamp in een spot vervangt en wanneer je een erkend installateur belt. Verlichting hoort bij je elektrische installatie, dus veiligheid gaat voor.
Stappenplan: led-lamp in een spot vervangen
Een losse led-lamp wissel je zonder gereedschap. Dit stappenplan werkt voor GU10, GU5.3 en G9.
Stap 1: stroom uit in de meterkast
Schakel altijd de stroom uit voordat je begint. De verlichting uitzetten met de schakelaar is niet genoeg: in oudere huizen is die soms verkeerd aangesloten en staat er toch spanning op de fitting. Zet daarom de juiste groep uit, of bij twijfel de hoofdschakelaar.
Probeer de spanningzoeker uit op een werkend stopcontact en controleer daarna de draden. Gebruik een stevige trap op een vlakke ondergrond, geen wiebelende stoel. Laat een gloeilamp of halogeenspot afkoelen: de warmte loopt op tot boven honderd graden. Bij nieuwe leidingen of twijfel over de bedrading schakel je een erkend installateur in.
Stap 2: oude lamp eruit
Bij de meeste inbouwspots zit de led vast met een veerring. Knijp de uiteinden met je vingers samen en verwijder die ring. De led zakt dan omlaag, met de fitting nog aan de pinnen. Een GU10 draai je met een kwartslag linksom los, een GU5.3 trek je er recht uit.
Zit hij klem, gebruik dan een zuignapje voor grip en nooit een tang. Zo voorkom je schade aan de behuizing.
Stap 3: de juiste lamp kiezen
Op de behuizing staan het type fitting, het vermogen en de spanning: controleer dit voordat je een vervanger koopt en plaatst. Het verschil zie je ook aan de pinnen:
-
GU10: korte pinnen met dikke koppen, 230 volt, klikt vast met een kwartslag en wordt in inbouwspots het meest gebruikt.
-
GU5.3: dunne pinnen, 12 volt via een transformator boven het plafond.
-
G9: klein peertje met lusjes, vaak in een wandlamp aan de muur.
Twijfel je welke soort je nodig hebt, kijk dan bij fittingen voor lampen.
Let ook op de lichtsterkte in lumen, niet op watt: een halogeenspot van 50 watt en een led-spot van 5 watt geven allebei zo’n 350 lumen. De kleurtemperatuur staat op de verpakking: warm wit van 2700 kelvin geeft sfeer in de woonkamer, neutraal wit van 4000 kelvin past beter in de keuken. Houd per ruimte één kleur aan, bijvoorbeeld warm wit. Hangt de spot aan een dimmer, kies dan een dimbare led.
Nog halogeenspots? Vervang ze door led: led-verlichting gebruikt veel minder stroom en geeft een lagere energierekening. Meer daarover: halogeen vervangen door led.
Een niet-dimbare 12V-led vervangt een halogeenlampje vaak één op één, maar niet elke transformator is geschikt voor nieuwe led-spots.
Stap 4: plaats de nieuwe lamp
Duw de pinnen van een GU10-led in de houder en draai rechtsom tot hij stevig vastzit. Een G9-lampje steek je zonder draaien in de houder. Raak halogeen alleen met handschoenen aan. Leg de veerring terug, herstel de spanning en test of de lamp brandt. Bij een knipperende ledlamp is de trafo of dimmer vaak de oorzaak.
Een oude gloeilamp mag bij het restafval, led-lampen gaan naar de milieustraat.

Een nieuwe inbouwspot plaatsen
Slappe veren of een verkleurde spot? Vervang hem dan in zijn geheel. Snijd vastgeplakte verf langs de rand door met een stanleymes. Trek de spot omlaag tot hij aan de bedrading hangt en koppel de oude spot los uit de lasklem.
Meet de diameter van het gat, vaak zo’n 7 cm, en de ruimte boven het plafond. Sluit hem op dezelfde manier aan, duw de klemveren omhoog en klik hem in het gat.
Ingebouwde led-verlichting: hele armatuur eruit
Bij ingebouwde led-verlichting is er geen apart lampje. Led en driver zijn één geheel en gaan 15.000 tot 25.000 branduren mee. Is er iets kapot, dan vervang je het hele lichtpunt.
Is de armatuur al oud, dan is dit een goed moment om een nieuwe plafondlamp te kiezen.
Plafondlamp of wandlamp aansluiten
Een armatuur vervangen is een grotere klus, want je moet de draden loskoppelen en weer aansluiten. Uit het lichtpunt in het plafond of de muur komen meestal een blauwe nuldraad en een zwarte schakeldraad. Sluit de bruine draad van de lamp aan op de schakeldraad, verbind de blauwe draden. Geelgroen is de aarde. Volg het aansluitschema; elke aansluiting moet stevig zitten.
Bij een wandlamp haal je de voet van de muur nadat je de schroefjes met een platte schroevendraaier hebt verwijderd. Werk je in de badkamer, kijk dan eerst wat IP44 betekent: rond de douche en het bad is minimaal IP44 verplicht.
Oude tl-buizen kun je vervangen door led-verlichting, soms met een aangepaste armatuur.
Meer spots op één lichtpunt? Lees dan over spotjes aansluiten.
Led-verlichting dimmen
Wordt een gewone led op een dimmer gebruikt, dan kan hij zoemen of flikkeren. Dat voorkom je door een dimbare led en een led-dimmer te kiezen die bij elkaar passen. Wil je zelf een dimmer plaatsen, werk dan altijd spanningsvrij.
Bij 12V-spots heb je ook een dimbare trafo nodig. Met een led-dimmer per ruimte kun je de verlichting zelf schakelen en dimmen.
Meer uitleg vind je bij ledlampen dimmen.
Veelgestelde vragen
Kun je zelf een lamp vervangen?
Ja, een lampje wisselen of een lamp op een bestaand lichtpunt aansluiten mag je zelf, maar je bent wel verantwoordelijk voor een veilige installatie. Extra groepen of leidingen laat je aanleggen door een erkend elektricien.
Kun je een lamp vervangen zonder de stroom eraf te halen?
Nee. Ook met de verlichting uit kan er spanning op de fitting staan, en je werkt bij open contacten.
Hoe krijg je een lampje uit een spotje?
Volg het stappenplan: haal de veerring of het glaasje weg, dan komt de led vanzelf mee. Voel je weerstand, forceer niets en druk een eventueel klemmetje opzij.
Hoe haal je een inbouwspot uit het plafond?
Pak de spot aan twee kanten en blijf rustig trekken. De veren aan de zijkant klappen dan in. Daarna kun je de lasklem losmaken.
Kun je een ingebouwde ledlamp vervangen?
Meestal niet, want de led is op een printplaatje gesoldeerd. Soms is alleen de driver het probleem; heeft die een stekkertje, dan kun je hem apart vervangen.
Hoe krijg je een plafonnière los?
De kap gaat er meestal met een kwartslag af; soms zitten er klemmetjes. Moet de hele plafonnière eraf, neem dan ook de montageplaat van het plafond.



