Wil je een kapotte lamp vervangen of zoek je iets nieuws voor je interieur? Dan is het handig als je weet welke lamp erin past. Deze gids helpt mensen die zelf een lamp kiezen, ook als je weinig van elektra weet.
De lamp fitting bepaalt welke lamp in je armatuur kan. Kies je verkeerd, dan past de lamp niet of wordt hij te heet, waardoor de kans groot is dat hij smelt. De meest voorkomende fittingen zijn E27, E14, GU10, GU5.3, G9, G4 en soms een bajonetfitting. Hieronder staat per type hoe je hem herkent.
Fitting, lamp en armatuur: wat is wat?
Een lamp fitting of lampfitting is het verbindingsstuk tussen lichtbron en armatuur: de aansluiting waarin de lamp vastzit en contact maakt met de bedrading.
Elke fitting heeft een naam van een letter en een getal. De letter E staat voor Edison, naar wie de schroeffitting genoemd is, de G voor een fitting met pinnen. Het getal is in millimeter de diameter van de schroefdraad of de afstand tussen de pinnen: bij een E27 betekent dat een diameter van 27 mm.
Soorten fittingen in huis
Er bestaan meer dan honderd verschillende fittingen, maar in de praktijk zijn er maar een paar die je thuis tegenkomt. Elk type fitting heeft eigen maten, kenmerken en toepassingen. In dit overzicht staan de meest voorkomende fittingen op een rij.
E27 fitting: de standaard fitting
De E27 fitting komt in Nederlandse huizen het meest voor en is de standaard, vaak gebruikt in hanglampen boven de eettafel. Ook vloerlampen, staande lampen, antieke lampen en de meeste plafondlampen hebben deze schroeffitting. Vandaar dat hij ook wel de grote fitting genoemd wordt.
Je moet hem in de fitting schroeven door naar rechts te draaien tot hij goed vastzit: kinderlijk eenvoudig. Een led-lamp van 8 watt geeft zo’n 800 lumen, net als een ouderwetse gloeilamp van 60 watt, met een fractie van de energie. Een gloeilamp wordt bij gebruik veel heter.
Bedenk hoeveel licht je nodig hebt en welke lichtkleur je in de ruimte wilt. In de woonkamer geeft 2700 kelvin een warme gloed en extra sfeer. Er zijn E27 lampen in allerlei soorten en maten, van peertje tot kaars. Kies een vorm die bij de lampenkap en de uitstraling past die je zoekt. Wil je dimmen, kies dan een led die daar geschikt voor is. Hoe je flikkeren voorkomt, lees je bij led-lampen dimmen.
E14 fitting: de kleine fitting voor sfeerlampen
De E14 fitting wordt ook wel de kleine fitting genoemd. De naam zegt het al: de schroefdraad is 14 mm breed. Het is de kleinere variant, een stuk kleiner dan de grote fitting.
De E14 wordt voornamelijk gebruikt in kleinere armaturen: nachtlampjes, kaarslampen in kroonluchters, smalle wandlampen en kleine tafellampen. Met 250 tot 470 lumen is de kleine fitting geschikt voor decoratieve verlichting en accentverlichting.
Zijn E27 en E14 uitwisselbaar?
Nee, niet met elkaar. Dat komt door de andere maat schroefdraad: de lamp past nooit in de verkeerde fitting, en andersom ook niet. Adapters zijn er wel, maar een adapter gebruiken is af te raden: de lamp steekt dan verder uit dan waarvoor de kap is ontworpen. Neem dus een lamp met de juiste fitting.
In de blog over het verschil tussen E27 en E14 vergelijk je de twee op elk punt.
GU10 fitting voor spotjes
Een GU10 fitting is eenvoudig te herkennen aan twee pennen met een dikke kop op 10 mm afstand. Deze spots werken direct op netspanning, net als het stopcontact. Ze worden vaak gebruikt in inbouwspots in de keuken, opbouwspots in de gang en een rail aan het plafond.

Het werkt als een kleine bajonetsluiting op 230V. Plaatsen gaat met een kwartslag draaien: je steekt de pennen met een zachte druk in de gaatjes. Een GU10 lamp vervangen kan dus zonder elektricien. Vroeger zaten hier halogeen spots van 50 watt in, nu volstaat een led-lichtbron van 4 tot 6 watt.
De stralingshoek bepaalt hoe breed de bundel is: kies 60 graden voor algemene verlichting en 36 graden voor accenten. Weet je niet of hij dimbaar is, kijk dan op de doos.
Voor een nieuwe installatie met spots lees je alles over spotjes aansluiten.
Steekfitting op 12 volt: GU5.3 en G4
De GU5.3 en G4 werken op 12 volt, dus tussen het lichtnet en de lamp hoort altijd een transformator. Halogeen is een verbeterde gloeilamp en werd hier vaak gebruikt.
De GU5.3 heeft twee dunne pinnen op 5,3 millimeter van elkaar en wordt ook wel MR16 genoemd. Je ziet deze steekfitting vaak in oudere inbouwspots onder keukenkastjes of in de badkamer. Steek de lamp recht in de lampfitting, zonder te draaien. Een reflector achter de lichtbron richt de bundel. Niet elke spot is geschikt voor de douche, let daar op de IP-waarde voor de badkamer.
De G4 is nog kleiner: twee pinnen op 4 millimeter. Typische toepassingen zijn bureaulampen, afzuigkappen en grondspots voor verlichting in de tuin. Wil je overstappen op led, controleer dan of de trafo geschikt is voor led, want een oude halogeen transformator laat led lampen vaak knipperen.
G9 fitting: compact en direct op 230 volt
De G9 heeft geen rechte pinnen maar twee lusjes op 9 millimeter. Hij werkt op 230V, dus er is geen transformator nodig. De G9 komt vaak voor in compacte wand- en plafondlampen en hanglampen met weinig ruimte.
Oude G9 halogeen capsules zijn heel compact, en een led vervanger heeft vaak een ander formaat. Meet daarom de afmetingen van je bestaande lamp voordat je een nieuwe lamp koopt, en controleer of de kap groot genoeg is.
Bajonet en andere soorten lampfittingen
De bajonetfitting B22 is rond zoals een schroeffitting, maar werkt met twee nokjes in plaats van schroefdraad. De naam verwijst naar de diameter: 22 mm. Dit systeem wordt vooral gebruikt in oude of geïmporteerde armaturen.
Daarnaast heb je de R7s, ook wel staaflampen genoemd, in twee standaard maten: 78 en 118 mm lang. Ze worden meestal gebruikt in bouwlampen en oudere wandlampen, bijna altijd met halogeen. Bij een oude lamp van onbekend type is een liniaal of meetlint nodig: noteer de doorsnede van de fitting of de tussenruimte van de pennen.
Geïntegreerde led zonder losse fitting
Bij moderne verlichting zit de lichtbron vaak vast in de behuizing. Een fitting bestaat dan niet. Je ziet deze uitvoering bij platte plafonnières en ledpanelen.
Let op de lichtkleur, liefst warme 2700 kelvin, en de lichtopbrengst. Gaat bij dit type de module kapot, dan moet je meestal alles vervangen. Meer over de lichtbronnen lees je bij soorten lampen.
Tips voor de juiste lampfitting
Begin bij wat je hebt, dan maak je sneller de juiste keuze en voorkom je dat je een lamp koopt die net niet past.
Lees de code op de oude lamp
Weet je niet welke fitting erin zit? Laat hem afkoelen en draai de oude lamp eruit. De code staat onderaan op de voet of op het glas, zoals E27, E14 of GU10. Geen lamp bij de hand? Bekijk dan de sticker die in het armatuur zit, of de handleiding bij de specificaties.
Welke fitting heb je nodig?
Zie je schroefdraad, dan heb je een E-fitting. Zie je twee pinnen of oogjes, dan betekent dit dat je een G- of GU-lamp nodig hebt. Let ook goed op de spanning: bij 12 volt is er een transformator nodig.
Welke lichtbron hoort in welk armatuur?
In plafondlampen boven de eettafel en in de woonkamer heb je meestal een E27 fitting. Voor sfeerlampjes op tafel gebruik je een E14 fitting, voor de hal een GU10. Heb je in huis verschillende fittingen, noteer dan per kamer het type fitting. Je moet ook op de vorm en de grootte van de lichtbron letten. Dan maak je bij het kopen van een nieuwe lamp meteen de juiste keuze.
Bekijk de kap
Bij een losse kap hangt de keuze van de fitting af van de opening. Meet de binnendiameter: een E27-kap heeft een bredere ring dan een E14-kap. Let ook op de constructie: hangt de kap aan een ring op de fitting, of zit er een klem op de lamp?
Veilig: wattage, spanning en de juiste lamp
Het armatuur bepaalt het maximale wattage. Dat staat vermeld op een sticker bij de lampfitting of in de handleiding, bijvoorbeeld 40 watt voor een E14 fitting of 60 watt voor een E27. Met led lampen is de marge groot: 8 watt waar 60 watt mag, is veilig.
Bij een losse lamp trek je eerst de stekker eruit. Is de fitting zelf of de aldop kapot of verkleurd, dan is een nieuwe fitting nodig. Zet voor de vervanging de stroom uit via de groep in de meterkast en controleer met een spanningzoeker of de draden spanningsvrij zijn. Twijfel je over het aansluiten of gaat het om nieuwe leidingen, bel dan een erkend installateur. Veiligheid gaat altijd voor.
Er zijn fittingen van verschillende materialen: kunststof, porselein en metaal. Plastic is geschikt voor led, die weinig warmte geeft. Bij een gesloten kap of halogeen is porselein het juiste materiaal. Bij decoratieve lampen telt ook de uitstraling: een vintage fitting van messing geeft een industriële sfeer.
Veelgemaakte fouten met de juiste fitting
De bekendste fout is E27 en E14 verwisselen. Kijk altijd eerst naar je bestaande fitting. Een andere klassieker is een niet-dimbare led op een dimmer: die flikkert of gaat snel kapot. Plaats je zelf een dimmer, lees dan eerst over dimmer aansluiten.
Ook GU10 en GU5.3 worden vaak door elkaar gehaald. Ze lijken in vorm op elkaar, maar het verschil in voltage is flink.
Wil je in rustige stappen een lampje vervangen, volg dan die uitleg.
Veelgestelde vragen
Hoe weet je welke fitting je lamp heeft?
Draai de lamp eruit en lees de aanduiding op het metalen deel. Zie je schroefdraad, dan bepaalt de diameter het type: 27 mm is een E27, 14 mm een E14. Bij een steekfitting kijk je naar de ruimte tussen de pootjes.
Wat is de meest voorkomende lampfitting?
Dat is de E27 fitting, de meest voorkomende fitting in Nederlandse woningen. Je vindt hem in de meeste hanglampen, vloerlampen en grote tafellampen. Daarna is de E14 de meest gebruikte, geschikt voor kleinere lampen.
Wat is een GU10-fitting?
Dat is een spotfitting: twee pootjes met een dikke kop, 10 mm uit elkaar. Die maat is bij elke GU10 gelijk. De lamp werkt op 230V en klik je vast met een kwartslag.
Wat is het verschil tussen een G4- en een G9-fitting?
Een G4 heeft rechte pinnen op 4 mm en werkt op 12V. Een G9 heeft lusjes op 9 mm en werkt op 230V. Het verschil zit dus in het voltage en de vorm. Ze zijn niet uitwisselbaar.
Hoe werkt een bajonetfitting?
Een lamp met bajonetfitting wordt niet ingedraaid, maar in de fitting geduwd. Met een korte draai schuiven twee nokjes in de sleuven en klikt de lamp vast. Zo kun je de lamp snel bevestigen en losmaken.
Wat is het verschil tussen een fitting, een lamp en een armatuur?
De fitting is het onderdeel in het armatuur waarin de lichtbron vastzit. De lamp is de lichtbron die licht geeft, zoals een led of spaarlamp. Het armatuur is met andere woorden het complete product met bedrading, kap en fitting.



