Stof op een lampenkap zie je pas goed als het licht aangaat: het schijnsel wordt grauw en dof. Een lampenkap schoonmaken kost weinig tijd en houdt je verlichting fris. Elk materiaal vraagt een eigen methode. Deze uitleg is voor iedereen met een kap van katoen, rijstpapier, rotan of kunststof thuis. Hieronder lees je per materiaal wat werkt en wat je beter laat.
Voor je begint: lamp uit en kap los
Zet de lamp uit, haal de stekker uit het stopcontact en laat alles helemaal afkoelen. Een gloeilamp of halogeenlampje wordt flink heet en die warmte zit ook in de fitting. Bij een plafondlamp of kroonluchter zet je voor de veiligheid de groep in de meterkast uit. Twijfel je over het losmaken van een vaste armatuur, vraag dan een erkend installateur.
Bij een sfeervolle tafellamp is losmaken meestal een kwestie van optillen. Haal de lampenkap voorzichtig van de lamp en leg hem op een schone handdoek, zodat er niets krast.
Eerst droog stof verwijderen
Begin bij elk materiaal met afstoffen. Werk je meteen nat, dan wordt los stof een grijze smeer die in de vezels trekt. Een plumeau of zachte borstel haalt het meeste stof weg van de buitenkant. Vergeet de binnenkant niet: daar verzamelen zich spinrag en dode mugjes, die je met dezelfde borstel kunt verwijderen.
Bij een groot model gebruik je de stofzuiger op de laagste stand met het borstelmondstuk. Een kledingroller of plakroller pakt haren, pluizen en fijn vuil goed op. Rol in rustige banen van boven naar beneden.
Stoffen lampenkap schoonmaken
Een stoffen lampenkap van katoen of linnenlook zit meestal met lijm op het frame. Te veel water weekt de lijmnaad los, waarna de stof gaat bobbelen. Een stoffen lampenkap schoonmaken doe je daarom met zo weinig vocht als het kan. Bij een grove textuur werk je met de weefrichting mee.
Afnemen met een zachte doek
Vul een kom met lauw water en een paar druppels afwasmiddel of mild textielwasmiddel. Doop een microvezeldoek in het sopje, wring hem goed uit en neem de stoffen lampenkap in banen van boven naar beneden af. Doe de binnenzijde op dezelfde manier. Spoel de microvezeldoek tussendoor uit in schoon water.
Laat de stoffen lampenkap rechtop aan de lucht drogen, uit de zon en weg van de verwarming. Zet hem pas terug als hij helemaal droog is. Zo voorkom je schimmelplekjes en kringen. Felle zon laat textiel vergelen, iets om op te letten bij verlichting in de serre.
Kwetsbare stoffen zoals zijde of fluweel neem je alleen af met een make-upkwast. Bij een antieke lampenkap is het weefsel vaak broos. Maak zo’n kap voorzichtig schoon en test elk middel eerst op een onopvallend stukje aan de onderrand.
Kleine vlekken en watervlekken
Een losse vlek dep je met een vochtige doek met een druppel milde zeep, of met een babydoekje. Wrijf niet, want dan wordt de plek groter en ruwt het weefsel op. Een waterkring haal je weg door de hele baan van boven tot onder gelijkmatig vochtig te maken. Zo blijft er na het opdrogen geen rand achter. De meeste vlekken komen er zo uit.
Papieren lampenkappen: alleen met een kwast
Vocht is funest voor deze kappen: ze kunnen bobbelen, barsten of scheuren. Veeg papieren lampenkappen daarom alleen af met een droge doek of een zachte kwast. Een potloodstreep gum je voorzichtig weg met een kneedgum.
Een wabi sabi lamp van rijstpapier vraagt dezelfde aanpak. Houd zo’n lamp ver van de kraan en de vaatwasser. Ook kappen van perkament of karton blijven liever droog.
Rotan, bamboe en riet
Rotan schoonmaken begint bij de groeven van het vlechtwerk, want daar kruipt het stof diep in. Gebruik een kwast of oude tandenborstel om de resten te verwijderen. Neem het vlechtwerk daarna af met een vochtige doek en laat het goed opdrogen.

Rotan mag wat vocht hebben, maar geen bad. Te veel water laat de stengels uitzetten, waardoor de vorm scheef trekt. Grijze aanslag op naturel rotan kun je reinigen met een mild sopje, daarna spoel je met koud water na.
Kunststof lampenkappen
Kunststof schoonmaken is het makkelijkst van alle soorten lampen. Een plastic lampenkap neem je af met lauwwarm water en een milde zeepoplossing. Zit de kap los, dan kun je hem ook wassen in de gootsteen. Spuit nooit schoonmaakmiddel direct op het plastic. Gebruik geen schuurspons, want schuren geeft krassen in het hele oppervlak.
Glazen lampenkappen
Voor het schoonmaken demonteer je glazen lampenkappen eerst van de lamp. Eenvoudige glazen kappen kun je vaak in de vaatwasser reinigen. Een glazen bol met goudrand of beschildering kun je beter met de hand wassen in heet water. Laat een warme bol eerst afkoelen, anders kan hij barsten. Wrijf de glazen kap na met een droge doek en hang hem pas op als hij volledig is opgedroogd. Meer over glazen lampen lees je bij glazen lamp schoonmaken.
Wat je beter niet doet
-
Gebruik geen bleek of ammoniak: dat tast de kleur aan.
-
Geen föhn op textiel: hete lucht maakt de naden los en geeft schade.
-
Niet schrobben met een harde borstel, die kan de stof beschadigen.
-
Geen spiritus op gelakt riet of kunststof, dat kan het oppervlak beschadigen.
Twijfel je bij het schoonmaken over het materiaal, kies dan de mildste aanpak. Het risico op schade is dan het kleinst.
Een vaste routine
Een paar minuten per week voorkomt veel werk. Stof je lampenkappen elke week of twee weken even af, zo voorkom je dat vuil zich kan ophopen. Een lamp in de keuken vangt vet en heeft vaker een beurt nodig dan een exemplaar in de woonkamer. Voor keukenverlichting is een afwasbaar model daarom handig. Plan het grondig schoonmaken samen met de voorjaarsschoonmaak. Met dit kleine onderhoud blijft een kap jaren stralend schoon, en een schone lampenkap laat meer licht door.
Vergeet ook kleine lichtpunten niet: ga je je boekenkast verlichten, neem die spotjes dan mee in je routine. Huisdieren laten haren achter op stof, dus daar loont een kledingroller extra.
Lampenkap vervangen als schoonmaken niet meer helpt
Een vergeelde stoffen kap, gescheurd papier of een roestig frame zijn goede redenen voor iets nieuws. Is de hele lampenkap verkleurd, kies dan een nieuw exemplaar dat past bij de voet, bijvoorbeeld met een ring van nikkel, brons of koper.
Bij een tafellamp of hanglamp let je ook op het gewicht. Soms is een nieuwe lamp handiger dan alleen een andere kap. Kies er dan meteen een passende lichtbron bij met warm licht, zoals een filament lamp.
Veelgestelde vragen
Hoe haal je vlekken uit een lampenkap?
Begin altijd droog, zodat vuil niet in de stof trekt. Dep de vlek daarna met een vochtige doek en werk van buiten naar binnen. Bij vet helpt een snufje maizena: laat het een uur intrekken en verwijder het dan met een borstel.
Hoe maak je een vergeelde lampenkap schoon?
Vergeling komt door hitte, zonlicht en rook. Bij een stoffen lampenkap helpt een milde sopbeurt, gevolgd door opdrogen in de schaduw. Blijft de lampenkap geel, dan is een nieuwe de beste keus.
Hoe maak je een lampenkap schoon met huismiddeltjes?
Een mengsel van water en een scheut azijn werkt goed op kunststof. Een kruimel wit brood of een gum haalt vet van rijstpapier. Op stof gebruik je liever een mild wasmiddel dan azijn.
Hoe maak je een lampenkap los?
Zet eerst de lamp uit en laat hem afkoelen. Bij de meeste lampen draai je de ring linksom los of til je de lampenkap van de beugel. Draai bij een plafondlamp eerst de kleine schroefjes los of open de bajonetsluiting met een kwartslag.
Past elke lampenkap op elke lamp?
Nee. Let op de fitting van de lamp, E14 of E27, en op het soort ophanging: een ring, een klemmetje op het peertje of een beugel. Er bestaan verloopringen, maar een exemplaar dat te groot is, staat snel scheef.
Hoe weet je welke maat lampenkap je nodig hebt?
Meet de hoogte van de lampvoet en de doorsnede van de oude kap. Als vuistregel is de kap ongeveer twee derde zo hoog als de lampvoet en iets breder dan het voetstuk op zijn breedst. Boven een tafel mag een hanglamp breder zijn.



